Een foutieve fiscale aangifte. Wie betaalt de schade?

Wanneer kan een accountant aansprakelijk worden gesteld voor een fiscale fout? Welke schade moet hij daadwerkelijk vergoeden? En wanneer komt de beroepsaansprakelijkheidsverzekering tussen?

De ondernemingsrechtbank Leuven sprak zich hierover uit in een recent vonnis. Persona Legal trad op voor de belastingplichtige en bekwam een schadevergoeding wegens een foutieve fiscale aangifte.

Een fiscale fout met aanzienlijke gevolgen

Een vennootschap had naar aanleiding van de vereffening van een dochtervennootschap een aanzienlijke minderwaarde op aandelen geboekt. Die minderwaarde was fiscaal niet aftrekbaar, maar de accountant had nagelaten ze op te nemen onder de verworpen uitgaven.

Een latere fiscale controle leidde tot een belangrijke bijkomende belastingaanslag, inclusief een belastingverhoging.

Een fout in de fiscale software als verweer?

De accountant verwees naar een vermeende technische fout in de gebruikte fiscale software, waardoor de minderwaarde niet correct zou zijn verwerkt.

De rechtbank volgde dit verweer niet. De beweerde softwarefout was onvoldoende aangetoond en de accountant had de fout bij een eenvoudige controle kunnen en moeten vaststellen.

Het gebruik van fiscale software ontslaat de accountant niet van zijn professionele controleverplichting.

Welke schade moet de accountant vergoeden?

De rechtbank erkende de beroepsfout, maar benadrukte dat niet iedere bijkomende belasting automatisch vergoedbare schade vormt.

De belastingplichtige kon de betrokken fiscale verliezen immers nog in latere jaren benutten. Wel werd het financieringsnadeel van de vervroegde belastingbetaling vergoed.

Daarnaast aanvaardde de rechtbank verschillende andere schadeposten:

• Belastingverhoging: voor zover deze rechtstreeks voortvloeide uit de beroepsfout van de accountant.
• Vermeerdering wegens ontoereikende voorafbetalingen: als rechtstreeks gevolg van de foutieve aangifte.
• Bijkomende financieringskosten: voor zover deze voldoende waren bewezen en aan de beroepsfout konden worden toegerekend.
• Gederfde huurinkomsten: naar aanleiding van de verkoop van een onroerend goed om de financiële gevolgen van de belastingaanslag op te vangen.

Andere schadeposten werden afgewezen wegens onvoldoende bewijs of een onvoldoende aangetoond oorzakelijk verband.

Het vonnis bevestigt dat de aansprakelijkheid van een accountant verder kan reiken dan de fiscale sancties alleen. Elke schadepost moet evenwel afzonderlijk worden beoordeeld op haar bestaan, omvang en oorzakelijk verband met de beroepsfout.

En wat met de beroepsaansprakelijkheidsverzekering?

Ook de tussenkomst van de beroepsaansprakelijkheidsverzekeraar vormde een belangrijk discussiepunt.

De verzekeraar betwistte de dekking, onder meer in het licht van de beëindiging van de verzekeringsovereenkomst en het tijdstip waarop de schade zich had voorgedaan.

De rechtbank oordeelde evenwel dat de verzekeraar dekking moest verlenen binnen de toepasselijke polisvoorwaarden en rekening houdend met de contractuele vrijstelling.

Daarbij maakte de rechtbank een belangrijk onderscheid tussen het tijdstip van de beroepsfout, het ontstaan van de schade en de latere vaststelling ervan.

Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering biedt belangrijke bescherming, maar de effectieve dekking hangt steeds af van de polisvoorwaarden en de concrete omstandigheden van het schadegeval.

Wat leren we uit dit vonnis?

Een fiscale rechtzetting betekent niet automatisch dat de accountant aansprakelijk is. Daarvoor moeten een beroepsfout, werkelijke schade en een oorzakelijk verband worden aangetoond.

Omgekeerd kan een bewezen beroepsfout aanleiding geven tot een schadevergoeding die verder reikt dan de fiscale boete alleen.

Een correcte boekhouding en een geautomatiseerde aangifte vervangen nooit een zorgvuldige fiscale eindcontrole.